Een blog over adrenalineverslaving, die ik ooit eerder publiceerde. In 2014, toen ik net begonnen was met volgen van cursussen zenfilosofie ondersteund door -meditatie en ik van het ene verhelderende inzicht in het andere duikelde. Een blog waaraan ik terug denk nu ik met mijn studie Psychologie bezig ben en me verdiep in onze aansturingsmechanismen en een training voorbereid voor vrouwen, die 123 Erbij willen Blijven. Bij zichzelf.
Een blog die van nut kan zijn voor iedereen die aan het rondrennen is of mensen in zijn of haar omgeving ziet rondrennen. Op adrenaline misschien wel.

Eerst maar eens even dit filmpje… [1]
Zoals je hierin kunt zien maken we hormonen aan in stresssituaties. Eigenlijk denk ik dat dit bij iedereen wel bekend is. Dat we verslaafd kunnen raken aan die hormonen is wellicht minder bekend. En wel belangrijk, want, net als voor iedere andere verslaving, geldt ook hier, dat deze afhankelijkheid zorgt voor verlies van controle. En persoonlijk wil ik dat al nooit, maar als adrenaline je de baas wordt, berg je dan maar!

Hoe zit het dan?
Laat ik beginnen met benadrukken dat met stress op zich niks mis is. In de training ‘stresspreventie & persoonlijkheidsfactoren’, die ik jarenlang in company gaf in het kader van gezondheidsmanagement, stel ik zelfs dat je stress nodig hebt. Stress zet ons namelijk in beweging. Als ik ’s ochtends geen enkele vorm van stress zou ervaren zou ik geen (of in ieder geval minder) reden hebben om mijn bed uit te komen. Die beweging komt voort uit de aanmaak van stresshormonen. Die werken als een soort batterij. Die batterij laadt op in rust, zodat je daarna weer in actie kunt komen. So far, so good: ik ben mijn bed uit en kan aan mijn dag beginnen.

En dan?
Als we vroeger in een ernstig stressvolle situatie terecht kwamen (denk aan beren op je weg), dan was onze reactie daarop van levensbelang. Dat systeem kent ons lijf nog steeds (zegt de evolutionaire psychologie, waarin gesteld wordt dat we oude nuttigheden overerven). Als we te maken krijgen met iets bedreigends (fright) stelt juist de aanmaak van stresshormonen ons in staat heel snel te beslissen of we moeten vluchten (flight) of vechten (fight). Adrenaline maakt ons, samen met noradrenaline, scherp en snel van denken. De tijd lijkt te vertragen en wij kunnen de juiste actie bepalen. We staan strak en zijn alert en vol energie en weten wat we moeten doen én kunnen dat ook. Hoewel echte beren op de weg bij ons uiterst zeldzaam zijn, kennen we zeker wel andere precaire situaties op de weg. Denk maar even aan een moment dat je een ‘bijna misser’ had in het verkeer. Er gierde iets door je lijf, je had een enorme sterke focus en je reageerde in een normaal gesproken onevenaarbare snelheid. Dat kon allemaal omdat je autonome zenuwstelsel in werking trad en je daarna razendsnel adrenaline en noradrenaline had aangemaakt. Gelukkig maar! En dan zijn we er nog niet, want hierna maakt ons lijf cortisol aan, dat ervoor zorgt dat er meer glucose in ons bloed komt, waar we weer energie uit kunnen halen om óf stiekem alert te blijven als het gevaar nog niet is geweken óf om bij te tanken om de dingen te doen die ‘ook nog’ op ons programma stonden.

Adrenaline, noradrenaline en cortisol zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden en vallen alle drie onder de noemer ‘stresshormonen’. Adrenaline werkt vooral op onze overlevingsfuncties, noradrenaline op fysieke inspanning en cortisol voert dus energie aan, door, via een ingenieus chemisch proces, eiwitten uit onze spieren om te zetten in suiker.

Allemaal helemaal goed, mits er hersteltijd achteraan komt. En daar gaat het natuurlijk nog wel eens mis. Als we teveel of te lang onder druk staan blijven we stresshormonen aanmaken, ofwel dan is er sprake van een langdurige toestand van arousal[2] En dan wordt dus maar steeds eiwit uit spieren afgebroken. Cortisol onderdrukt ook nog het immuunsysteem en kan depressieve symptomen veroorzaken. Het wordt niet voor niets ook wel ‘sloophormoon’ genoemd! Als we teveel of te lang onder druk staan hebben we geen tijd om ons lijf weer in balans te brengen en onze andere energiebronnen aan te vullen en aan te boren. Dan lopen we op adrenaline. En dat houden we niet vol.

Hoe werkt dat dan?
Stresshormonen helpen ons dus in stresssituaties. Als we in de stress zijn geschoten, maar daar niet meer goed uit komen, blijven we in een bepaalde staat van paraatheid. Hoe dat biochemisch allemaal precies zit kun je heel gemakkelijk nalezen op internet[3]. Wat ik belangrijk vind om met jullie te delen is dat we dan adrenaline gaan genereren om onszelf in staat te stellen te doen wat we te doen hebben als daarvoor eigenlijk de energie ontbreekt. Dan wordt adrenaline onze aanjager. Dat noem ik ‘op adrenaline lopen’. En eigenlijk zijn we dan heel gek bezig.

Zelf heb ik bij perioden minder of meer intensieve jaren in mijn leven. Ik ben niet echt een stilzitter en het gebeurt dan wel dat ik opeens ontdek (voor mij is het altijd een verrassing) dat ik teveel hooi op mijn vork heb genomen ofwel teveel ballen in de lucht aan het houden ben. Vroeger heb ik wel perioden gehad die ik misschien meer heb overleefd dan geleefd… op adrenaline dus. Terugkijkend zie ik dan dat ik chronisch later naar bed ging dan goed voor me was, slecht sliep, vaak wakker was ’s nachts en dan begon te malen, geen rust meer had om een boek te lezen, altijd van alles tegelijk aan het doen was, zelfs in een vakantie met mijn laptop rondliep om toch vooral te kunnen blijven werken en soms ‘in de ontspanning schoot’ en gewoon op de bank in slaap viel als ik eindelijk even tot rust kwam omdat iemand bijvoorbeeld mijn taken over nam en voor me ging zorgen. Dan kon ik 12 uur achter elkaar slapen! Maar wat ik pas écht lastig vond: ik vloog vaak ‘in de fik’ als de druk te groot werd. Nu ben ik een temperamentvol type en leef met volle teugen, dus dat ik af en toe wat onstuimig reageer zijn mijn vrienden wel gewend. Deze boosheid was echter van een andere orde. Een soort oncontroleerbaar razen dat ik voelde in mijn bloed.

En toen ontdekte ik iets.
Begin 2014 begon ik met een cursus Zenmeditatie. Omdat ik het tijd vond dat razen te stoppen. De basis voor de eerste cursus was het boek ‘leer denken wat je wilt denken’ van Rients Ritskes[4] en daaruit leerde ik dat jezelf over de kop emotioneren een adrenalinetankstation is. En opeens realiseerde ik me dat ik in die drukke perioden heel veel adrenaline nodig had om te overleven. Meer dan ik zelf kon aanmaken. Dus moest ik ergens tanken. Dat deed ik door te bumperkleven, rechts in te halen, als eerste bij het stoplicht weg te sjezen, 86 projecten door elkaar te laten lopen, te laat van huis te vertrekken, maar ook door niet goed genoeg te slapen en toch van mijzelf te eisen dat ik de volgende dag mijn planning haalde… van die dingen.

Mijn hypothese is dat ik mezelf af en toe zóveel had opgelegd dat ik helemaal geen ‘gewone’ energie genoeg had voor wat ik allemaal wilde doen. Dat ik daarom adrenalinekicks (groot en klein) heb opgezocht. Om bij te tanken. Dat ik daarmee dat biochemisch aansturingsmechanisme in werking zette om de aanjager te activeren.

Mijn aanname is ook dat dit nooit alleen voor mij kan gelden. Dat we mede hierom met zovelen op scherp staan en we elkaar als partners in de haren vliegen als we eindelijk even niets hoeven. Dat we ons hierom opwinden als we in de ‘verkeerde’ rij voor de kassa staan en vreselijk tekeer gaan als we niet de service krijgen waarvan we vinden dat we daar recht op hebben. Dat we daarom misschien wel gaan rellen. Op die manier verzorgen we namelijk ons eigen adrenalinepeil, zodat we door kunnen met wat we bedacht hadden te ‘moeten’ doen of moeten doen onder omstandigheden die we niet zelf gekozen hebben.

We hebben adrenaline nodig.
We zijn ervan afhankelijk.

Het goede nieuws is dat je jezelf heel gemakkelijk van deze kunt bevrijden van de verslaving, die je voor jezelf organiseert als je meer moet dan je kunt. Gewoon een kwestie van je agenda leegschudden En dat afkicken gaat nog snel ook. Zonder bijverschijnselen. Althans… ik ben er direct van opgeknapt.

Wat ik heb gedaan? Nadat ik mij eind vorig jaar in een spontane opwelling aanmeldde voor een Hbo module algemene Psychologie en pas later ontdekte dat ik me zwaar verkeken had op de studiebelasting die dit zou gaan vragen vroeg ik me serieus af hoe ik dit moest gaan sjeffen naast mijn baan, mijn freelance opdrachten en het schrijven van mijn tweede boek [5]. Ik merkte de onrust in mijn lijf toenemen. Mediteren doe ik nog steeds en toen ik op een ochtend zelfs geen 25 minuten stil op mijn kussentje kon zitten ben ik maar eens even heel diep gaan nadenken. En nu heb ik geregeld dat ik een aantal weken een dag minder werk, zodat ik meer tijd heb om me met die studie bezig te houden én tussendoor kan ontspannen, want zoals Kelly McGonigal al in deze TEDTalk [6] al zegt kun je van stress heel goed je vriend maken en dat lukt mij persoonlijk dan weer het beste als ik af en toe een dagje mag chillen. Iets met balans, zeg maar…

Het grappige is dat mensen op mijn move reageren met complimenten, omdat, zeggen ze, ik zo goed voor mezelf durf te kiezen. En dat kun jij ook, want meer is het niet. Kiezen voor jezelf in plaats voor slaaf te zijn van adrenaline.

🙏

XXL groet,
♥ ZizaZendra




[1] https://www.schooltv.nl/beeldbank/clip/20130322_adrenaline01

[2] De activatietoestand van ons zenuwstelsel

[3] http://mens-en-gezondheid.infonu.nl/diversen/124249-stresshormonen-cortisol-adrenaline-en-noradrenaline.html

[4] https://www.rientsritskes.nl/

[5] https://www.odusdatiswmo.nl

[6] https://youtu.be/RcGyVTAoXEU